تبیین بوم‌شناختی اجتماعی نزاع در مناطق حاشیه‌نشین شهر اراک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری جامعه‌شناسی بررسی مسائل اجتماعی ایران. دانشگاه آزاد اسلامی. واحد تهران مرکزی

چکیده

زمینه و هدف: هدف از انجام این پژوهش شناسایی و تبیین بوم‌شناختی اجتماعی نزاع در مناطق حاشیه‌نشین شهر اراک است. برای این منظور 3 مولفه اصلی بوم‌شناختی این محله‌ها یعنی تراکم جمعیت، ناهمگونی جمعیت و تراکم منازل مسکونی شناسایی و تاثیر آنها بر نزاع بررسی شد.
روش: روش پژوهش حاضر پیمایشی بوده و برای گردآوری داده‌ها از پرسشنامه استفاده شد. جامعه آماری پژوهش ۵۶۷۴۴ خانوار ساکن در ۹ محله حاشیه‌نشین شهر اراک بودند که تعداد ۳۷۹ نفر از این جمعیت به روش نمونه‌گیری سه مرحله‌ای سهمیه‌ای، خوشه‌ای و تصادفی ساده انتخاب شدند. روایی پرسشنامه پژوهش پس از محاسبه ضریب آلفای کرونباخ، 805/0 برآورد شد. داده‌های پژوهش با استفاده از آزمون رگرسیون تحلیل شد.
یافتهها: در این پژوهش سطح نزاع در مناطق حاشیه‌نشین، با میزان تراکم و ناهمگونی جمعیت و تراکم منازل مسکونی رابطه معنادار و مستقیمی دارد. نتایج تحلیل رگرسیون نشان داد که مقدار ضریب همبستگی چندگانه مدل رگرسیونی و ضریب تعیین متغیر نزاع، برابر 996/0 و 992/0 است. به عبارتی مدل رگرسیون می‌تواند به طور معنادار و مناسبی تغییرات متغیرهای وابسته را پیش بینی کند.
نتایج: نتایج تحلیل مسیر نشان داد که اثر عوامل تراکم جمعیت، ناهمگونی جمعیت و تراکم منازل مسکونی بر روی متغیر وابسته تحقیق، معنادار است. راهکارهای اجرایی برای حل مسئله در 2 بخش بهسازی و نوسازی محله‌ها و تامین مسکن اقشار کم‌درآمد شهری ارائه شد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Socio-ecological Explanation of the Conflict in the Suburbs of Arak

نویسنده [English]

  • abbas khosravani
PhD in Sociology of Iranian Social Issues. Islamic Azad university. Central Tehran Branch
چکیده [English]

Background and Aim: The purpose of this study is to identify and explain the social ecological conflict in the suburbs of Arak. For this purpose, three main ecological components of these neighborhoods, namely population density, population heterogeneity and housing density were identified and their impact on the conflict was examined.
Method: The research method was survey and a questionnaire was used to collect data. The statistical population of the study was 56744 households living in 9 suburbs of Arak city, of which 379 people were selected by three-stage sampling method of quota, cluster and simple random sampling. The validity of the research questionnaire was calculated to be 0.805 after calculating Cronbach's alpha coefficient. Research data were analyzed using regression test.
Results: In this study, the level of conflict in marginalized areas has a significant and direct relationship with population density and heterogeneity and the density of residential houses. The results of regression analysis showed that the value of multiple correlation coefficient of regression model and coefficient of determination of conflict variable are equal to 0.996 and 0.992. In other words, the regression model can significantly and appropriately predict the changes of dependent variables.
Conclusion: The results of path analysis showed that the effect of population density, population heterogeneity and housing density on the dependent variable of the research is significant. Executive solutions to solve the problem were presented in two sections: improvement and renovation of neighborhoods and providing housing for low-income urban groups

کلیدواژه‌ها [English]

  • marginalization
  • Conflict
  • Population density
  • Residential Density
  • population heterogeneity
ایراندوست، کیومرث. (1387). جایگاه بخش غیر رسمی در توانمندسازی اجتماعات فقیر. نشریه هفت شهر، 2(23 و 24)، صص 40-49.
بختیاری، تقی؛ هاشمی، حمید و سیدی، سید عباس. (1392). بررسی تاثیر حاشیه‌نشینی بر جرائم اجتماعی (مطالعه موردی شهرستان مشهد). فصلنامه انتظام اجتماعی، 5(2)، صص 137-162.
حاتمی نژاد، حسین و حسین اغلی، جواد. (1387). بررسی تطبیقی برخی شاخص‌ها در سکونت‌گاه‌های غیررسمی اطراف کلانشهر تهران (مطالعه موردی: حصار امیر و شهرک انقلاب). نشریه علوم جغرافیایی، 9(12)، صص 7-29.
رحیمی، لیلا و عزیزی، طیبه. (1398). بررسی ارتباط بین کیفیت کالبدی مسکن و شاخص‌های امنیت تصرف در مناطق حاشیه‌نشین (موردشناسی: محله وکیل آباد شهر ارومیه). جغرافیا و آمایش شهری منطقه‌ای، 7(25)، صص 203–222.
رضایی، علی. (1395). بیشترین مراجعات به پزشکی قانونی استان مرکزی در رابطه با نزاع است. خبرگزاری خبر آنلاین. کد خبر 550339. بازدید شده در تاریخ: 12/10/98.
رضایی، علی. (1397). بیش از هفت هزار مصدوم نزاع به پزشکی قانونی استان مرکزی مراجعه کردند. خبرگزاری ایرنا استان مرکزی،‏ کد خبر: 83162436. بازدید شده در تاریخ: 12/10/98.
زاهدانی، سید سعید. (1358). حاشیه‌نشینی. شیراز: انتشارات دانشگاه شیراز.
زیمل، گئورگ. (1372). کلانشهر و حیات ذهنی. یوسف اباذری، مترجم. نامه علوم اجتماعی، (6)3، صص 53-66.
سخاوت، جعفر(1384). جامعه‌شناسی انحرافات. تهران. انتشارات دانشگاه پیام نور
صرافی، مظفر(1381). به سوی تدوین راهبرد ملی ساماندهی اسکان غیر رسمی. فصلنامه هفت شهر، 3(9-10)، صص 5-11.
عابدین درکوش، سعید. (1372). درآمدی به اقتصاد شهری. چاپ دوم. تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
عنابستانی، علی اکبر و عنابستانی، زهرا. (1389). راهبردهای کالبدی کنترل حاشیه نشینی در شهر سبزوار. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی شهری، 1(1)، صص 65-84.
کریم زاده،حسین؛ خالقی، عقیل و والئی، محمد. (1398). آسیب‌شناسی اجتماعی حاشیه نشینی کلانشهر تبریز با رویکرد توانمندسازی. فصلنامه توسعه فضاهای پیراشهری، 1(2)، صص 15-34.
کلانتری، محسن و توکلی، مهدی. (1386). شناسایی و تحلیل کانون‌های جرم‌خیز شهری. فصلنامه مطالعات پیشگیری از جرم، 2(2)، صص 75-100.
کلانتری، محسن. (1380). بررسی جغرافیایی جرم و جنایت در مناطق شهر تهران. پایان نامه دکتری رشته جغرافیا (گرایش برنامه‌ریزی شهری). دانشکده جغرافیا. دانشگاه تهران.
کوهن، بروس. (1370). درآمدی بر جامعه شناسی. محسن ثلاثی، مترجم. تهران: انتشارات فرهنگ معاصر.
گیدنز، آنتونی. (1373). جامعه شناسی. منوچهر صبوری، مترجم. چاپ اول. تهران: نشر نی.
محسنی، رضاعلی. (1387). توصیف نظری جرایم و آسیب‌های شهری، رویکردی جامعه شناختی. فصلنامه تخصصی جامعه‌شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد آشتیان، شماره 12.
محسنی، رضاعلی. (1389). نسبت حاشیه‌ نشینی با جرم و آسیب‌های اجتماعی: راهبردهای پیشگیری. دومین همایش نقش دانش و دانشگاهیان در پیشگیری از وقوع جرم و آسیب‌های اجتماعی.
ممتاز، فریده. (1394). جامعه‌شناسی شهر. تهران: شرکت سهامی انتشار.
 
Asian Social Issues program. (2001). http://ww.asiasource.org/asip/about.CFM
Burfeind, W, James & Dawn Bartusch. (2006). juvenile delinquency: an integrated approach, Janes and Bartlett publishers.
Clarke, R. (1997). Situational Crime Prevention: Successful Case Studies, 2nd Edition, New York: Harrow and Hetson.
Coit, K. (1994) Self-help housing for the poor: A cross-cultural study. Cities, 11(2), pp 115-124.
Conzes, P. M., Hillier, D. & Prescot, G. (1999). Crime and the Design of New Build Housing and Country Planning. Town & country planning, 2(11), pp 231.
Divyani, K. (2011). An ontology of slum for image-based classification. Computers, Environment and Urban Systems, 36(2), pp 154-163.
Douglass, M. (2001). Intercity Competition and the Question of Economic Resilience: Globalization and Crisis in Asia in: Global City- Regions. A. J. Scott. Oxford University Press.
Fiens, J. D. Epstein, J. C. and Widom, R. (1997). Solving Crime Problems in Residential Neighborhoods: Comprehensive Change in Design, Management and Use. National institute of justice. Us Department of justice.
Hall, P & Pfeiffer, U. (2000). Urban. E & FN spon.
Jordhus-Lier. D & Tsolekile de Wet. P. (2013). City Approaches to the Upgrading of Informal Settlements. POLICY BRIEF, 10.
Kasarda, J. D., & Lindsay, G. (2011). Aerotropolis: The Way We’ll Live Next. Farrar, Straus and Giroux. Habitat International.
Nahiduzzaman, kh. (2006). Housing the Urban Poor: Planning, Business and Politics, A Case Study of Duaripara Slum, Dhaka city, Bangladesh.
Pugh, Cedic. (2005). Squatter Settlements, Their Sustainability, Architectural Contributions, and Socio – Economic Roles. Cities, 17(5), pp 325-337.
UN-HABITAT. (2003). The Challenge of Slums: Global Report on Human Settlement. London: Earthscan.
UN-HABITAT. (2007). Global Report on Human Settlements 2007: Enhancing Urban Safety and Security. London: Earthscan.
World Bank. (1999). Poverty reduction strategies Papers PRSP Sourcebook, Chapter 16: Urban Poverty Deniz Baharoglu and Christine Kessides.
Wrangham, Richard W. & Wilson, Michael L. (2004). Collective Violence: Comparisons between Youths and Chimpanzees. Annals New York Academy of Sciences, 1036(1), pp 233-256.